Stoppen met vapen: willen stoppen, maar toch blijven doen
Veel jongeren geven aan dat ze eigenlijk willen stoppen met vapen. Ze merken dat ze sneller kortademig zijn, afhankelijk worden van hun vape of zich er niet prettig bij voelen. Toch blijkt stoppen lastig.
Waarom?
Omdat vapen vaak méér is dan alleen een gewoonte. Het heeft te maken met stress, erbij willen horen en groepsdruk.
Stoppen met vapen draait niet alleen om “nee zeggen tegen een vape”, maar om “ja zeggen tegen jezelf”.
Groepsdruk: zichtbaar en onzichtbaar
Soms is groepsdruk direct:
“Doe niet zo moeilijk.”
“Eentje kan toch wel?”
Maar vaker is het subtieler:
- Iedereen doet het
- Je wilt niet buiten de groep vallen
- Je bent bang ‘saai’ gevonden te worden
Dan gaat het niet alleen om nicotine, maar om identiteit en erbij horen.
Wat kun je als ouders doen?
Stoppen met vapen is voor veel jongeren ingewikkelder dan het lijkt. Uw rol als ouder is belangrijk, niet door controle, maar door verbinding.
- Blijf in gesprek zonder preken of dreigen. Een open houding (“Vertel eens wat het je oplevert”) werkt beter dan een verbod of straf. Zodra jongeren zich aangevallen voelen, sluiten ze zich af.
- Toon oprechte nieuwsgierigheid. Vraag wat vapen voor hen betekent. Is het ontspanning? Erbij horen? Stoer doen? Stress verminderen? Begrip vergroot de kans op eerlijkheid.
- Overdrijf niet, maar bagatelliseer ook niet. Benoem gezondheidsrisico’s realistisch, zonder doemscenario’s. Te veel dreiging kan juist averechts werken.
- Erken de groepsdruk. Zeg bijvoorbeeld:
“Ik snap dat het lastig is als iedereen het doet.”
Dat haalt de schaamte weg en opent het gesprek over hoe je daarmee omgaat. - Oefen samen met ‘nee’ zeggen. Jongeren vinden het prettig om zinnen paraat te hebben, zoals:
“Even niet.”
“Ik ben aan het stoppen.”
“Ik heb er geen zin in.” - Help bij alternatieven voor stress of verveling. Sport, muziek, ontspanningsoefeningen of simpelweg even naar buiten, stress moet ergens naartoe.
- Geef vertrouwen en verantwoordelijkheid. Maak afspraken samen, in plaats van regels op te leggen. Eigenaarschap vergroot intrinsieke motivatie.
- Let op onderliggende signalen. Als vapen samenhangt met somberheid, prestatiedruk of onzekerheid, is het belangrijk die laag óók te bekijken.
- Blijf onvoorwaardelijk steunend. Laat merken dat uw kind meer is dan dit gedrag. Zeg het hardop:
“Wat er ook gebeurt, wij staan achter je.”
Wanneer stoppen steeds niet lukt of de groepsdruk te groot blijft, kan coaching helpend zijn. Niet als straf, maar als steun om sterker te leren staan.
Waarom lukt stoppen niet altijd alleen?
Veel jongeren hebben al geprobeerd te stoppen. Dat lukt soms een paar dagen of weken. Maar op een feestje, in de pauze of bij stressmomenten is de verleiding groot.
Wilskracht alleen is vaak niet genoeg.
Zeker niet als vapen een manier is geworden om:
- spanning te reguleren
- onzekerheid te maskeren
- contact te maken met anderen
Training of coaching – wat past wanneer?
Training (bij beginnende gewoonte of twijfel)
Training is geschikt wanneer jongeren vooral praktische handvatten nodig hebben.
Ze leren bijvoorbeeld:
- omgaan met trek en gewoontes
- alternatieven voor stressregulatie
- ‘nee’ zeggen in sociale situaties
- inzicht krijgen in triggers
Training is praktisch en vaardigheidsgericht.
Coaching (bij hardnekkige afhankelijkheid of sterke groepsdruk)
Wanneer vapen samenhangt met zelfbeeld, onzekerheid of sterke sociale druk, is coaching effectiever.
Coaching helpt bij:
- het versterken van eigen identiteit
- omgaan met groepsdruk zonder jezelf te verliezen
- doorbreken van vaste patronen
- vergroten van zelfvertrouwen
- het ontwikkelen van gezonde copingstrategieën
Niet alleen stoppen met vapen staat centraal, maar sterker leren staan in sociale situaties.
Twijfelt u of uw kind vastloopt in dit patroon? Wij denken graag mee.
Team Topcoach – Hendrik-Ido-Ambacht
